Poems

From ‘on a species of bird that doesn’t fly away’

Notes

We only had time to attempt the first quarter of this rich new prose poem by Linh San, stopping just as the speaker begins to recount a memory they, like the bird in the title, can only circle around but never leave. By the poem’s close, they will reveal the death of a father, but in our hour-long workshop, we could only look at the opening scene: the previous night spent with an intimate ‘you’.

The second sentence (beginning ‘last night’) is nearly four hundred words long. This is easier to follow in Vietnamese than it might be in English, our lead translator Phương Anh Nguyen told us. The poet’s list of clauses creates lots of nice ambiguities with time: does ‘when a lost bird drifted…’ occur at the same time as the previous phrase, or the following one? The original doesn’t make this clear, and so neither does our working translation.

If we’d had enough time to work through the whole poem, we would have returned to polish the beginning and represent better the monosyllabic musicality of the original – but, for now, this is our entry point into Linh San’s latest prose poem.

Helen Bowell, Poet

Whole Poem

về một loài chim không bay đi

ta có thể chuẩn bị gì cho ngày lên đường, hay chỉ có thể tự trấn an bằng những lộ trình dự trước, những bản đồ dự liệu và không thôi hình dung về những con đường mình sẽ đi qua. đêm trước, ta bắt gặp những đoạn thời chững lại của thời gian, khi một cánh chim non lạc hướng quanh quẩn mãi trong nhà, ta đương ngồi nghe hơi thở gian ngoài vọng nhịp võng gian trong, vài quãng lặng thắt dồn trong buồng ngực, và bắt đầu khó thở vì những hình dung yếm khí, lổn nhổn những ngón tay ẩn nấp trong mái tóc em, đôi khi chúng nói với ta rằng chúng là bùn đất trong lòng những con sông cạn, đã nhiều năm, chúng nhớ một loài cỏ nước không tên, nỗi nhớ ấy đã đem chúng tới đây, lặn vào tóc em những chiều gội đầu góc sân gạch đỏ, đôi khi chúng hát những câu hát xuôi theo mạch nước và khéo rủ ta hãy cất bước đi, hướng biển, hướng mênh mông, ta đáp, rằng hướng nào cũng hướng mênh mông, nào, đừng làm ta xao lãng cánh chim non, ta đang nhìn nó tìm lối ra, nhưng nó cứ đập cánh mãi nơi đỉnh màn bố ta nằm, ngay hướng mắt người nhìn lên, cứ thế, nó lộ ra những nhúm lông bụng vàng, không phải vành khuyên hay chim sâu xanh, ta đoán, không cất tiếng hoảng loạn, nó lượn vòng, lượn vòng, ta nhớ lại một lựa chọn định vị, ta từng cất giấu đâu đó một bản đồ dẫn tới Vân Nam, nơi có ba con sông chảy song song, một dòng bắt xuống địa vực phía nam mà người ta gọi tên là Mekong, là phía nam Vân Nam, cũng là phía nam ta, bởi một lẽ thật đơn giản: ta sinh ra ở Bắc, ồ vậy ta sẽ đặt tên cho những ngón tay ẩn nấp trong mái tóc em là ở phía tim tôi, phía ứa nhiều nước mắt, ta lục tìm lại tấm bản đồ dẫn tới Vân Nam thì nhận ra ta đã cất nó trong một chiếc rương cũ và đặt tên chiếc rương là mất mát, ta hoảng loạn thoáng chốc, tìm kiếm mất mát ư, phải rồi, như những ngón tay ẩn nấp trong mái tóc em, ta là bùn đất, nghĩ đến đấy, tiếng lạch phạch cánh chim non làm ta ngừng miên man, khi ngoảnh lại, ta nhận ra bố ta mất đã bao năm, ta sựng người một chốc, sao loài chim kia không bay đi?